دوزیستان را میتوان به دو دستۀ «دوزیستان منقرض شده» و «دوزیستان زندۀ» حال حاضر تقسیم بندی کرد. دوزیستان کهنِ انقراض یافته، که به حالت فسیل و از روی صفات مهره هایشان شناخته شده اند، به چندین تیره تقسیم میشوند و به طور خلاصه برخی از مهمترینِ آنها بدین قرارند: - راستۀ لپوسپوندیل یا پوک مهرگان. در این تیرۀ کوچک دوزیستانِ دوران پالئوزوئیک - که سابقاً در دستۀ استگوسفالها و جزو رده ها قرار میگرفتند - مهره ها نازک و حالت غلافی بوده است. اوروکوردیلوس یکی از همین دسته دوزیستانی است که دارای سری سه گوش، و دُمی بسیار بلند بوده که در عهد پنسیلوانین (حدود 323 تا 299 میلیون سال قبل مربوط به دورۀ کربونیفر زیست داشته است. فسیلهای این جنس هم در زمینهای زغال سنگی ایرلند یافت شدند. نیز دیپلوکالوس ، نوعی دوزیست اولیّه و منقرض شده ای از راستۀ لپوسپوندیل که از اوایل تا اواخر دورۀ پرمین (فاصلۀ زمانی حدود 299 تا 251 میلیون سال پیش در مناطقی از کرۀ زمین میزیسته است. این جانورِ حدوداً یک متری، دارای چهار پای کوتاه و نیز سری بومرنگ شکلِ متشکّل از دو استخوان یا زائدۀ شاخی مانندِ بلند در انتهای سر (یا جمجمه) بود، و شکل این سر مانع از آن میشد که شکارچیان بتوانند به راحتی آن را ببلعند . - راستۀ تِمنوسپوندیل یا بریده مهرگان . مهره ها در این گروه از دوزیستان از قطعات مشخّص و مجزّا تشکیل شده بودند. زیرراستۀ اِست

اگرچه دوزیستان مدرن کاملاً متفاوت از دوزیستانی هستند که میلیونها سال پیش بر قلمرو زمین فرمان راندند؛ امّا همۀ آنها در مجموع دارای صفات عمومی مشخّصی میباشند، که برخی از این ویژگیهای اختصاصی آنها عبارتند از: 1- وجود «بِرانشی» یا «آبشش» و «شُش» یا «ریه» در آنها. از خصوصیّات بارز دوزیستان، زندگی در آب و هم در خشکی است. رویان (یا نوزاد) دوزیست پس از خروج از تخم، همانند ماهیان، با برانشی دَم میزند، ولی پس از مدّتی دگرگونی حاصل می یابد و تنفّس جانور با شش انجام میپذیرد؛ یعنی، در حالت بلوغ، حیوان برانشی و آلت شنا را از دست داده و به جای آن دارای ریه، چهار پا و استخوان بندی کامل میگردد. ساختمان بدن رویانها هنگام تولّد همانند ساختمان ماهیها میباشد. در بعضی از جانوران این رده، پوست و پوشش داخلی دهان، حکم دستگاه تنفّسی را نیز دارند. 2- پوست آنها عموماً برهنه است، یعنی بدون فلس یا پولک، پَر یا مو میباشد و البته اغلب در بعضی از اشکال فسیل، پوستشان دارای پولک هم بوده است. همچنین، پوست این جانوران، مرطوب و نرم است. نیاز مبرم به آب در بعضی از آنها و نیز ترشّحات زیاد غدد مخاطی سبب نرم و مرطوب نگه داشته شدن پوست میشوند. 3- دوزیستان اغلب دارای دو جفت اندام حرکتی یا چهار پای مشخص برای راه رفتن یا شنا کردن در بدن خود میباشند، ولی در برخی از آنها، جانورِ فاقد پا نیز یافت میشود. دست دوزیستان شامل سه است

شاهینسانان یا عقابسانان نام راستهای از پرندگان است. این راسته دربرگیرندهٔ انواع شاهین، عقاب، عقاب ماهیگیر، قوش، باز، لاشخور، سنقر، سارگپه و کورکور است. در حدود ۲۹۰ گونه در این راسته جای میگیرند.
این راسته، شامل پرندگان شکاری روززی، مانند عقاب ها، شاهین ها و کرکس هاست و سه تیره را در بر می گیرد. (1) تیره ی عقاب ماهیگیریان؛ (2) تیره ی قوشیان و (3) تیره ی شاهینیان

موضوعات مرتبط: پرندگان

در حال حاضر مهمترین علت انقراض و در خطر بودن پرندگان ، تخریب زیستگاه های این گونه ها در ایران و جهان است ؛ تالاب ها و جنگل هایی که در حال نابودی اند و درختانی که بی رویه قطع می شوند و با نابودی هر یک آشیانه و آشیانه هایی نیز نابود شده و به فراموشی سپرده می شوند. علاوه بر آن متاسفانه اسلحه و تفنگ های بادی در دست مردم زیاد است.

موضوعات مرتبط: پرندگان

دایناسورها (به انگلیسی: Dinosaur) گروهی از خزندگان مهره دار بودند که برای بیش از ۱۶۰ میلیون سال حاکم بر زمین بودند. قبل از دوره ی تریاسه (حدود ۲۳۰ میلیون سال پیش) تا آخر دوره کرتاسه (حدود ۶۵ میلیون سال پیش) بیشتر آنها در رویداد انقراض کرتاسه -^{پالئوژن} منقرض شدند.

موضوعات مرتبط: خزندگان

یوزپلنگ یا یوز (نام علمی: Acinonyx jubatus)، جانوری مهره دار و پستاندارو از راستهٔ گوشتخواران، خانوادهٔ گربه سانان است. این جانور در گذشته در بیشتر مناطق آفریقاو گستره وسیعی ازآسیای مرکزی و شبه قاره هند یافت میشد، اما امروزه با کاهش شدید جمعیت روبرو شدهاست. از میان دو زیرگونهٔ اصلی یوزپلنگ، یکی از زیرگونهها که با نام «یوزپلنگ آسیایی» یا «یوزپلنگ ایرانی» شناخته میشود در خطر جدیانقراض است و تعداد کمی از آن در دشتهای مرکزی ایران به بقا ادامه میدهند. بدن یوزپلنگ در درازای چندین میلیون سال به گونهای پیشرفت پیدا کردهاست که این جانور بتواند به طور معمول توانایی حرکت با سرعتی برابر با ۱۱۲ کیلومتر در ساعت را داشته باشد و البته برای مدت کوتاه با سرعتی برابر با ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت هم توانای دویدن را دارد. سرعت یوزپلنگ در عرض ۲ ثانیه پس از شروع دویدن به ۷۵ کیلومتر در ساعت میرسد که از شتاب بسیاری از خودروهای مسابقهای نیز بیشتر است. البته میانگین سرعت حرکتی یوزپلنگ برابر با ۶۴ کیلومتر بر ساعت است. اندام باریک، پاهای لاغر و بلند، قفسه ی سینه های کم پهنا ولی عمیق و جمجمه ای کوچک، ظریف و گرد، یوز را به سریعترین جانور روی زمین تبدیل کردهاست. این جانور به آسانی از دیگر گربهسانان تشخیصپذیر است و آن را نه تنها از روی خالهای روی بدن میتوان متمایز کرد، که بدن باریک و کشیده، سر کوچک، چشمه